Logo Góc Bỉm SữaGóc Bỉm Sữa

← Bài viếtChăm sóc da

Hăm tã ở trẻ: nguyên nhân, cách xử lý và phòng ngừa

Nhận biết các mức độ hăm tã, hiểu nguyên nhân thật sự và áp dụng quy tắc phòng ngừa đơn giản để da bé luôn khỏe.

6 phút đọcCập nhật

Bàn tay thoa kem dưỡng lên da bé, nền có lá và hoa cúcảnh bìa bài viết — 1600×686

Hăm tã nhẹ thường đỡ rõ sau 2–3 ngày nếu bạn thay bỉm mỗi 1,5–2 giờ, để da khô hẳn rồi bôi kem kẽm oxit thành lớp dày. Nếu sau 2–3 ngày vẫn không đỡ, hoặc da có mụn nước, mủ, hay bé sốt, hãy đưa bé đi khám.

Ít nhất một nửa số em bé bị hăm tã vào lúc nào đó. Tin tốt là phần lớn trường hợp đều nhẹ và khỏi trong vài ngày nếu xử lý đúng cách.

Vì sao bé bị hăm?

Nguyên nhân gốc rễ gần như luôn là độ ẩm kéo dài kết hợp với ma sát. Cụ thể:

  • Nước tiểu và phân tiếp xúc lâu với da. Enzyme trong phân phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, còn amoniac từ nước tiểu làm tăng độ pH khiến da dễ tổn thương.
  • Bỉm quá chật. Ma sát ở nếp gấp đùi và eo làm mòn lớp da bên ngoài — nếu bé có vết hằn sau khi tháo bỉm, hãy kiểm tra dấu hiệu cần đổi size.
  • Da không được khô hẳn trước khi mặc bỉm mới. Đây là lỗi hay gặp khi bố mẹ vội.
  • Thay đổi chế độ ăn. Khi bé bắt đầu ăn dặm hoặc mẹ đổi thực phẩm, thành phần phân thay đổi và da cần thời gian thích nghi.
  • Dùng kháng sinh. Kháng sinh làm mất cân bằng vi khuẩn, dễ dẫn tới nhiễm nấm men.

Hăm tã nhẹ, vừa và nặng khác nhau thế nào?

Nhẹ: Vài mảng da ửng hồng ở mông hoặc đùi, bé vẫn chơi bình thường. Xử lý tại nhà, thường khỏi trong 2–3 ngày.

Vừa: Vùng đỏ lan rộng, da hơi sần, bé khó chịu khi lau rửa. Cần tăng tần suất thay bỉm và dùng kem chống hăm đều đặn.

Nặng: Da đỏ tươi, có thể trợt loét, chảy dịch hoặc xuất hiện mụn nước. Bé quấy khóc khi chạm vào. Cần đưa đi khám.

Nghi nhiễm nấm: Vùng đỏ có viền rõ, kèm những nốt đỏ nhỏ rải rác xung quanh (gọi là tổn thương vệ tinh), thường ăn sâu vào nếp gấp. Loại này không đáp ứng với kem chống hăm thông thường — cần thuốc kháng nấm theo chỉ định bác sĩ.

Một khả năng khác dễ bị nhầm với hăm là bé phản ứng với chính chiếc bỉm: cách phân biệt hăm và dị ứng mô tả những dấu hiệu giúp bạn nhận ra sự khác biệt.

Bé bị hăm tã thì xử lý thế nào?

Có một quy tắc dễ nhớ: khô — sạch — thoáng — bảo vệ.

  1. Thay bỉm thường xuyên hơn. Trong giai đoạn bị hăm, rút xuống mỗi 1,5–2 giờ, kể cả ban đêm.
  2. Rửa bằng nước ấm, không dùng khăn ướt có cồn hoặc hương liệu. Nếu bắt buộc dùng khăn ướt, chọn loại không cồn và lau nhẹ nhàng theo một chiều. Bài chăm sóc da vùng mặc bỉm so sánh kỹ hơn giữa nước ấm và các loại khăn ướt.
  3. Để da khô hoàn toàn. Thấm bằng khăn mềm, tuyệt đối không chà. Nếu có thể, để bé “thả rông” 10–15 phút mỗi lần thay.
  4. Bôi kem chống hăm thành lớp dày. Kem chứa kẽm oxit (zinc oxide) 10–40% là lựa chọn phổ biến và an toàn. Bôi như trát tường chứ không xoa mỏng — mục đích là tạo lớp ngăn cách giữa da và chất thải.
  5. Nới rộng bỉm một chút hoặc tạm chuyển lên size lớn hơn trong vài ngày.

Khi bé bị hăm không nên làm gì?

  • Không dùng phấn rôm. Bột phấn có thể bị bé hít vào phổi, và khi gặp ẩm sẽ vón cục gây bít lỗ chân lông.
  • Không tự ý dùng kem chứa corticoid. Dùng sai hoặc kéo dài gây teo da.
  • Không chà xát mạnh khi vệ sinh. Da đang tổn thương sẽ càng tệ hơn.
  • Không dùng cồn hay nước muối sinh lý đậm đặc để “sát trùng” vùng hăm.

Làm sao phòng hăm tã cho bé?

  • Thay bỉm mỗi 2–3 giờ, và ngay sau khi bé đi ngoài.
  • Bôi một lớp kem chống hăm mỏng ở lần thay bỉm buổi tối — đây là khoảng thời gian bé mặc bỉm lâu nhất.
  • Chọn bỉm đúng size, đủ thoáng khí.
  • Cho bé thời gian không mặc bỉm mỗi ngày, dù chỉ 10 phút.

Hăm tã khi nào cần đi khám?

Hãy đưa bé đến bác sĩ nếu: vùng hăm không cải thiện sau 2–3 ngày chăm sóc đúng cách, có mủ hoặc mụn nước, bé sốt, bé có vẻ rất đau, hoặc vùng đỏ lan nhanh ra ngoài khu vực mặc bỉm.

Câu hỏi thường gặp

Hăm tã bao lâu thì khỏi?

Hăm nhẹ thường đỡ rõ sau 2–3 ngày chăm sóc đúng: thay bỉm thường xuyên, giữ da khô và bôi kem chống hăm. Nếu sau 2–3 ngày vùng hăm không đỡ hoặc lan rộng hơn, bé cần được bác sĩ khám, vì có thể đã nhiễm nấm hoặc vi khuẩn.

Có nên dùng phấn rôm cho bé bị hăm không?

Không. NHS khuyên không dùng phấn rôm, xà phòng hay sữa tắm tạo bọt cho vùng da đang hăm. AAP cũng khuyên không dùng phấn cho bé, vì bé hít phải nhiều bột talc có thể bị bệnh phổi nặng, và ngay cả phấn bột ngô cũng có thể kích ứng đường thở.

Nên chọn kem chống hăm loại nào?

Chọn kem có kẽm oxit hoặc thuốc mỡ petrolatum (vaseline), loại không hương liệu. Cả hai tạo lớp ngăn giữa da và chất thải. Bài so sánh kem chống hăm Bepanthen, Sudocrem, Cetaphil, Mustela và Desitin giúp chọn sản phẩm cụ thể. Không tự mua kem có corticoid cho bé: chỉ dùng khi bác sĩ kê, vì dùng sai cách có thể làm mỏng da.

Làm sao biết bé bị hăm do nấm?

Hăm do nấm thường là những mảng đỏ tươi, hơi bóng, có viền rõ, kèm các nốt hoặc mụn nhỏ màu hồng xung quanh. Khác với hăm thông thường, hăm nấm thường nặng hơn ở nếp bẹn, và không đỡ với kem chống hăm thông thường. Hãy đưa bé đi khám để bác sĩ kê kem kháng nấm.

Vì sao bé hay bị hăm đi hăm lại?

Những lý do hay gặp là bé vừa uống kháng sinh, mới bắt đầu ăn dặm, vừa đổi hãng bỉm hoặc khăn ướt, hay bỉm đã chật. Nếu vùng đỏ chạy đúng theo đường chun hoặc miếng dán, có thể bé đang phản ứng với chính chiếc bỉm.

Nguồn tham khảo