Chăm sóc da vùng mặc bỉm: khăn ướt, nước rửa và kem bảo vệ

Chăm sóc vùng mặc bỉm chỉ cần bốn việc. Lau bằng nước ấm hoặc khăn ướt không cồn, không hương liệu. Thấm cho da khô hẳn. Bôi kem kẽm oxit ở lần thay bỉm buổi tối. Cho bé 10–20 phút không mặc bỉm mỗi ngày. Không dùng phấn rôm, khăn ướt có cồn hay kem corticoid tự mua.

Vùng mặc bỉm là nơi da bé chịu áp lực lớn nhất: ẩm liên tục, ma sát liên tục, tiếp xúc với chất thải nhiều lần mỗi ngày. Vì vậy chăm sóc đúng không cần nhiều sản phẩm, chỉ cần vài thói quen đúng.

Chăm sóc da vùng mặc bỉm cần theo nguyên tắc nào?

Da trẻ sơ sinh mỏng hơn da người lớn đáng kể, và hàng rào bảo vệ của da còn tiếp tục hoàn thiện trong năm đầu. Điều này dẫn tới ba nguyên tắc:

1. Càng ít thành phần càng tốt. Mỗi hoạt chất thêm vào là một khả năng kích ứng thêm.
2. Khô là quan trọng nhất. Không sản phẩm nào bù được cho việc da bị ẩm kéo dài.
3. Nhẹ tay. Ma sát khi lau gây hại nhiều hơn là vi khuẩn.

Nước ấm hay khăn ướt?

Nước ấm và khăn xô mềm là lựa chọn tốt nhất, đặc biệt trong tháng đầu và khi da bé đang kích ứng. Không có thành phần nào để phản ứng, và bạn kiểm soát được nhiệt độ.

Khăn ướt tiện hơn nhiều khi ra ngoài hoặc lúc nửa đêm. Nếu dùng, hãy chọn loại:

• Không cồn
• Không hương liệu
• Không paraben, không MIT/MCI (chất bảo quản hay gây kích ứng)
• Thành phần chủ yếu là nước (thường ghi 99% nước)
• Chất liệu dày, mềm, không rách khi kéo

Cách dùng đúng: lau một chiều, từ trước ra sau, không chà tới lui. Với bé gái, chiều lau này đặc biệt quan trọng để tránh đưa vi khuẩn lên đường tiết niệu.

Nên dùng loại kem bảo vệ nào?

Loại	Thành phần chính	Dùng khi nào
Kem chống hăm	Kẽm oxit 10 – 40%	Phòng ngừa và xử lý hăm nhẹ – vừa
Thuốc mỡ dạng dầu	Petrolatum, lanolin	Da khô, cần lớp ngăn ẩm
Kem dưỡng ẩm	Ceramide, glycerin	Da khô toàn thân, không phải vùng bỉm
Kem kháng nấm	Theo chỉ định	Chỉ khi bác sĩ chẩn đoán nhiễm nấm

Điểm hay bị hiểu nhầm: kem chống hăm không phải kem dưỡng ẩm. Nó tạo một lớp vật lý ngăn cách da với nước tiểu và phân. Vì vậy không xoa cho thấm như kem dưỡng. Để phòng hăm, một lớp mỏng phủ đều là đủ. Khi da đang hăm đỏ, hãy bôi thành lớp dày, che phủ như trát tường. Khi bé đã bị hăm, xem cách xử lý theo từng mức độ. Muốn biết nên mua loại nào, xem bài so sánh các loại kem chống hăm cho bé.

Nên bôi kem chống hăm khi nào?

• Hằng ngày, ở lần thay bỉm buổi tối — đây là quãng da tiếp xúc với ẩm lâu nhất.
• Mỗi lần thay, khi da đang ửng đỏ hoặc bé đang tiêu chảy.
• Không cần bôi mỗi lần khi da bé hoàn toàn khỏe — da cũng cần được thở.

Luôn để da khô hẳn trước khi bôi. Bôi kem lên da còn ẩm là giữ ẩm lại bên dưới lớp kem — đúng điều bạn muốn tránh.

Những gì không nên dùng cho vùng mặc bỉm?

• Phấn rôm. Bột mịn có thể bị bé hít vào phổi, và khi gặp ẩm sẽ vón cục bít lỗ chân lông.
• Kem chứa corticoid tự mua. Dùng sai hoặc kéo dài gây teo da; chỉ dùng khi bác sĩ kê.
• Sữa tắm có hương liệu mạnh dùng cho vùng bỉm.
• Khăn ướt có cồn — làm khô và tổn thương hàng rào da.
• Cồn, nước oxy già, muối đậm đặc để “sát trùng” vùng đỏ.

Mỗi ngày nên để bé không mặc bỉm bao lâu?

Đây là biện pháp hiệu quả nhất và hoàn toàn miễn phí. Mỗi ngày, cho bé nằm chơi không mặc bỉm 10–20 phút trên một tấm lót chống thấm. Không khí và ánh sáng tự nhiên làm được điều mà không sản phẩm nào thay thế được.

Thời điểm dễ nhất là sau khi tắm, khi bạn đang ở cạnh bé và phòng đủ ấm.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Đưa bé đi khám nếu vùng da mặc bỉm: không cải thiện sau 2–3 ngày chăm sóc đúng, có mụn nước hoặc mủ, có viền đỏ rõ kèm các nốt nhỏ rải rác xung quanh, lan ra ngoài khu vực mặc bỉm, hoặc bé kèm sốt.

Nếu vùng đỏ chạy đúng theo đường cạp hoặc mép chun bỉm, khả năng cao đó là phản ứng với chính chiếc bỉm chứ không phải hăm thông thường.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh dùng khăn ướt được không?

Được, nếu là loại không cồn và không hương liệu. Tuy vậy, trong tháng đầu và khi da bé đang đỏ, nước ấm với bông hoặc khăn xô mềm vẫn là lựa chọn an toàn nhất, vì không có thành phần nào gây kích ứng.

Có cần bôi kem chống hăm mỗi lần thay bỉm không?

Không cần, nếu da bé đang khỏe. Bôi một lần ở lần thay bỉm buổi tối là đủ. Khi da ửng đỏ hoặc bé đang tiêu chảy thì bôi ở mọi lần thay, và luôn bôi khi da đã khô hẳn.

Kem chống hăm khác kem dưỡng ẩm thế nào?

Kem chống hăm, thường chứa kẽm oxit, tạo một lớp ngăn để nước tiểu và phân không chạm vào da, nên không cần xoa cho thấm. Để phòng hăm, bôi một lớp mỏng phủ đều. Khi da đang hăm đỏ, bôi thành lớp dày. Kem dưỡng ẩm bổ sung độ ẩm cho da khô ở toàn thân và không có tác dụng ngăn chất thải.

Lau vùng mặc bỉm cho bé gái thế nào cho đúng?

Lau một chiều từ trước ra sau, mỗi lần lau dùng một mặt khăn sạch, không chà tới lui. Lau theo chiều này để không đưa vi khuẩn từ hậu môn sang âm đạo và đường tiết niệu.

Nguồn tham khảo

• Washing and bathing your baby, NHS (Anh): vệ sinh da trẻ sơ sinh bằng nước ấm.
• How to change your baby’s nappy, NHS: cách lau và lau bé gái từ trước ra sau.
• Nappy rash, NHS: khăn ướt không cồn, không hương liệu, không dùng phấn rôm, thời gian không mặc bỉm.
• How to Choose Safer Personal Care Products, AAP: không dùng phấn cho bé.
• Common Diaper Rashes & Treatments, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP, HealthyChildren.org): kẽm oxit và petrolatum, chọn sản phẩm không hương liệu.
• How to treat diaper rash, Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD): bôi kem kẽm oxit thành lớp dày khi hăm nặng.