Hăm tã là vấn đề mà gần như em bé nào cũng gặp ít nhất một lần. Tin tốt là phần lớn trường hợp đều nhẹ và tự khỏi trong vài ngày nếu xử lý đúng cách.

Vì sao bé bị hăm?

Nguyên nhân gốc rễ gần như luôn là độ ẩm kéo dài kết hợp với ma sát. Cụ thể:

• Nước tiểu và phân tiếp xúc lâu với da. Enzyme trong phân phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, còn amoniac từ nước tiểu làm tăng độ pH khiến da dễ tổn thương.
• Bỉm quá chật. Ma sát ở nếp gấp đùi và eo làm mòn lớp da bên ngoài.
• Da không được khô hẳn trước khi mặc bỉm mới. Đây là lỗi hay gặp khi bố mẹ vội.
• Thay đổi chế độ ăn. Khi bé bắt đầu ăn dặm hoặc mẹ đổi thực phẩm, thành phần phân thay đổi và da cần thời gian thích nghi.
• Dùng kháng sinh. Kháng sinh làm mất cân bằng vi khuẩn, dễ dẫn tới nhiễm nấm men.

Phân biệt các mức độ

Nhẹ: Vài mảng da ửng hồng ở mông hoặc đùi, bé vẫn chơi bình thường. Xử lý tại nhà, thường khỏi trong 2–3 ngày.

Vừa: Vùng đỏ lan rộng, da hơi sần, bé khó chịu khi lau rửa. Cần tăng tần suất thay bỉm và dùng kem chống hăm đều đặn.

Nặng: Da đỏ tươi, có thể trợt loét, chảy dịch hoặc xuất hiện mụn nước. Bé quấy khóc khi chạm vào. Cần đưa đi khám.

Nghi nhiễm nấm: Vùng đỏ có viền rõ, kèm những nốt đỏ nhỏ rải rác xung quanh (gọi là tổn thương vệ tinh), thường ăn sâu vào nếp gấp. Loại này không đáp ứng với kem chống hăm thông thường — cần thuốc kháng nấm theo chỉ định bác sĩ.

Cách xử lý khi bé đã bị hăm

Có một quy tắc dễ nhớ: khô — sạch — thoáng — bảo vệ.

1. Thay bỉm thường xuyên hơn. Trong giai đoạn bị hăm, rút xuống mỗi 1,5–2 giờ, kể cả ban đêm.
2. Rửa bằng nước ấm, không dùng khăn ướt có cồn hoặc hương liệu. Nếu bắt buộc dùng khăn ướt, chọn loại không cồn và lau nhẹ nhàng theo một chiều.
3. Để da khô hoàn toàn. Thấm bằng khăn mềm, tuyệt đối không chà. Nếu có thể, để bé “thả rông” 10–15 phút mỗi lần thay.
4. Bôi kem chống hăm thành lớp dày. Kem chứa kẽm oxit (zinc oxide) 10–40% là lựa chọn phổ biến và an toàn. Bôi như trát tường chứ không xoa mỏng — mục đích là tạo lớp ngăn cách giữa da và chất thải.
5. Nới rộng bỉm một chút hoặc tạm chuyển lên size lớn hơn trong vài ngày.

Những điều không nên làm

• Không dùng phấn rôm. Bột phấn có thể bị bé hít vào phổi, và khi gặp ẩm sẽ vón cục gây bít lỗ chân lông.
• Không tự ý dùng kem chứa corticoid. Dùng sai hoặc kéo dài gây teo da.
• Không chà xát mạnh khi vệ sinh. Da đang tổn thương sẽ càng tệ hơn.
• Không dùng cồn hay nước muối sinh lý đậm đặc để “sát trùng” vùng hăm.

Phòng ngừa: bốn thói quen đơn giản

• Thay bỉm mỗi 2–3 giờ, và ngay sau khi bé đi ngoài.
• Bôi một lớp kem chống hăm mỏng ở lần thay bỉm buổi tối — đây là khoảng thời gian bé mặc bỉm lâu nhất.
• Chọn bỉm đúng size, đủ thoáng khí.
• Cho bé thời gian không mặc bỉm mỗi ngày, dù chỉ 10 phút.

Khi nào cần đi khám

Hãy đưa bé đến bác sĩ nếu: vùng hăm không cải thiện sau 3 ngày chăm sóc đúng cách, có mủ hoặc mụn nước, bé sốt, hoặc vùng đỏ lan nhanh ra ngoài khu vực mặc bỉm.